Մեխանիկա / Շարժում
Մետաղադրամը մետրոյում․ որտե՞ղ այն կընկնի
Գուշակիր, թե որտեղ կընկնի շարժվող գնացքում բաց թողած մետաղադրամը, և նույն անկումը տես միաժամանակ վագոնից ու կառամատույցից։
Ինչո՞ւ է այդպես
Մինչև ձեռքի բացվելը մետաղադրամը գնացքի հետ շարժվում է առաջ՝ v արագությամբ։ Երբ ձեռքը բացվում է, մետաղադրամի վրա մնում է մեկ ուժ՝ ծանրության ուժը, որն ուղղված է ուղիղ ներքև։ Առաջ կամ հետ հրող ուժ չկա։ Տեսարանում այդ ուժը կարմիր սլաքն է, իսկ կապույտ սլաքները մետաղադրամի արագությունն են։
Նյուտոնի երկրորդ օրենքը՝ F = m·a, գրենք առանձին հորիզոնական և ուղղաձիգ ուղղությունների համար։
Հորիզոնական արագացումը զրո է, ուստի առաջընթաց արագությունը չի փոխվում․ սա իներցիայի օրենքն է՝ Նյուտոնի առաջին օրենքը։ Ուղղաձիգ ուղղությամբ մետաղադրամն ընկնում է g = 9,8 մ/վ² արագացմամբ։ Զանգվածը m կրճատվեց, ուստի ծանր և թեթև մետաղադրամներն ընկնում են նույն կերպ։
Կառամատույցին կանգնած դիտողի համար մետաղադրամը սկսում է h բարձրությունից և v հորիզոնական արագությամբ։ Առաջ այն գնում է հավասարաչափ, իսկ ներքև՝ արագացող։ Եթե առաջին բանաձևից արտահայտենք t-ն և տեղադրենք երկրորդի մեջ, կստանանք ուղու ձևը՝ պարաբոլ։
Ուղևորն ինքն էլ առաջ է գնում v արագությամբ։ Նրա համար մետաղադրամի դիրքը ստացվում է, եթե կառամատույցից չափած x-ից հանենք գնացքի անցած ճանապարհը։ Հորիզոնական շեղում չի մնում, և ուղին ուղղաձիգ ուղիղ է։
Մետաղադրամը հատակին է հասնում, երբ y = 0։ Անկման ժամանակը կախված է միայն բարձրությունից․ ոչ գնացքի արագությունից, ոչ մետաղադրամի զանգվածից։ Երկու դիտողն էլ չափում են նույն ժամանակը։ Երբ h = 1,5 մ, ստացվում է t ≈ 0,55 վ։ 50 կմ/ժ (մոտ 13,9 մ/վ) արագությամբ գնացող գնացքն այդ ընթացքում անցնում է v·t ≈ 7,7 մ, և մետաղադրամն էլ նույնքան։
Հիմա թող գնացքն արգելակի a արագացմամբ։ Մետաղադրամի վրա առաջվա պես հորիզոնական ուժ չկա, և այն շարունակում է գնալ v արագությամբ։ Իսկ վագոնի հատակը դանդաղում է և անցնում ավելի քիչ ճանապարհ։ Տարբերությունը հենց այն հեռավորությունն է, որով մետաղադրամն ընկնում է ձեռքից առաջ։ Երբ a = 1,2 մ/վ² և t = 0,55 վ, այն մոտ 18 սմ է։ Ուղևորին թվում է, թե ինչ-որ ուժ մետաղադրամը հրեց առաջ։ Այդպիսի ուժ չկա․ դանդաղեց վագոնը, ոչ թե արագացավ մետաղադրամը։
Իսկ եթե…
- ?
Երկիրն Արեգակի շուրջը շարժվում է վայրկյանում մոտ 30 կիլոմետր արագությամբ։ Ինչո՞ւ վեր նետած գնդակը մեզնից հետ չի մնում։
- ?
Հավասարաչափ գնացող գնացքում վեր ես ցատկում։ Կիջնե՞ս նույն տեղում։
- ?
Փակ աչքերով, առանց պատուհանից նայելու կարո՞ղ ես իմանալ՝ գնացքը հավասարաչափ գնո՞ւմ է, թե՞ կանգնած է։ Իսկ եթե այն արգելակո՞ւմ է։
Մասնակիցների փորձը
0 մեկնաբանությունԻ՞նչ արեցիր, ի՞նչ ստացվեց, ի՞նչը փոխեցիր։ Քո փորձը կարող է օգնել հաջորդին։
Մեկնաբանություն գրելու համար մուտք գործիր։ Կարդալը բաց է բոլորի համար։
Մուտք գործել Հաշիվ չունե՞ս։ Նույն էջում կարող ես ստեղծել այն էլ. հասցեով կամ Google-ով։ Կանոններ